Bij het fotograferen met een moderne smartphone sta je voor een belangrijke keuze: in welk bestandsformaat sla je de foto op? De keuze die je maakt, bepaalt de balans tussen de visuele kwaliteit, de hoeveelheid opslagruimte en de mate waarin je de foto achteraf kunt bewerken. Hieronder volgt een overzicht van de meest gebruikte formaten in de huidige smartphonefotografie.
1. JPEG: De universele standaard
JPEG (Joint Photographic Experts Group) is al decennia de meest gebruikte standaard voor digitale beelden.
- Kenmerken: Het maakt gebruik van ‘lossy’ compressie, wat betekent dat visuele informatie die het menselijk oog niet direct waarneemt, wordt weggegooid om het bestand klein te maken. Het ondersteunt een 8-bit kleurdiepte, wat resulteert in ongeveer 16,7 miljoen mogelijke kleuren.
- Voordelen: Foto’s zijn direct klaar voor gebruik en universeel compatibel met bijna alle apparaten en sociale media.
- Nadelen: Instellingen zoals witbalans, scherpte en contrast zijn definitief in de pixels “gebakken”. Elke keer dat je een JPEG bewerkt en opnieuw opslaat, treedt er kwaliteitsverlies op.
2. HEIC: De slimme opvolger
HEIC (High Efficiency Image Container) is door Apple in 2017 geïntroduceerd als de moderne vervanger van JPEG.
- Kenmerken: Dit formaat is tot 50% efficiënter dan JPEG; je krijgt een hogere kwaliteit in een bestand dat vaak maar de helft van de ruimte inneemt. Het ondersteunt 10-bit kleurdiepte (meer dan 1 miljard kleuren), wat “banding” (lelijke strepen in kleurverlopen zoals de lucht) voorkomt.
- Mogelijkheden: HEIC kan meerdere beelden in één container opslaan (zoals Live Photos) en bewaart ook dieptekaarten voor het achteraf aanpassen van achtergrondonscherpte.
- Let op: De compatibiliteit is buiten het Apple-ecosysteem soms nog beperkt, waardoor conversie naar JPEG noodzakelijk kan zijn bij het delen naar oudere systemen.
3. RAW (DNG): Het digitale negatief
Echte RAW-bestanden bevatten de pure, onbewerkte data rechtstreeks van de beeldsensor.
- Kenmerken: Er vindt geen in-camera bewerking plaats zoals ruisonderdrukking of verscherping. Het biedt de maximale bitdiepte (12 tot 14-bit), wat een enorme speelruimte geeft om details in schaduwen en lichte delen te herstellen.
- Gebruik: RAW-bestanden zien er vaak “vlak” of zelfs lelijk uit wanneer je ze opent; ze zijn bedoeld om te worden “ontwikkeld” in gespecialiseerde software zoals Adobe Lightroom.
4. Apple ProRAW: De hybride krachtpatser
ProRAW (beschikbaar op iPhone 12 Pro en nieuwer) is een tussenvorm die het beste van twee werelden combineert.
- Kenmerken: Het biedt de flexibiliteit van een RAW-bestand (opgeslagen als 12-bit DNG), maar maakt tegelijkertijd gebruik van Apple’s slimme algoritmen zoals Smart HDR en Deep Fusion. Hierdoor heb je al een ruisvrij en goed belicht beeld als basis, terwijl je toch volledige controle houdt over kleur en witbalans.
- Bestandsgrootte: Deze bestanden zijn aanzienlijk groter dan HEIC of JPEG, variërend van 25 MB (12MP) tot wel 75 MB (48MP) per foto.
5. De toekomst: JPEG XL (iOS 18)
Sinds de iPhone 16 Pro ondersteunt Apple het JPEG XL-formaat binnen de ProRAW-container.
- Impact: Dit verlaagt de bestandsgrootte van 48MP ProRAW-foto’s drastisch naar ongeveer 46 MB (lossless) of zelfs 20 MB (perceptueel lossless), zonder dat dit ten koste gaat van de bewerkingsvrijheid. Dit maakt fotograferen in de hoogste kwaliteit veel toegankelijker voor dagelijks gebruik.
Samenvatting: Welk formaat wanneer?
- JPEG: Gebruik dit voor snelle kiekjes die je direct wilt delen op sociale media of wilt versturen via WhatsApp.
- HEIC: Ideaal voor dagelijks gebruik op je smartphone om ruimte te besparen op je iCloud zonder in te leveren op kwaliteit.
- ProRAW / RAW: Essentieel voor artistieke fotografie, uitdagende lichtomstandigheden (zoals tegenlicht of nachtfotografie) en foto’s die je groot wilt printen.
Ik hoop dat deze informatie je op weg geholpen heeft. Mocht je nog meer willen weten, lees dan ook de andere blogs eens door of sluit aan bij een workshop. Je bent van harte welkom!
